Vajinal duş

Vajinal Duş Nedir, Tehlikeleri Nelerdir ve Bilimsel Gerçekler

Günlük yaşamda kişisel hijyen, bireylerin sağlığını koruması ve kendini iyi hissetmesi açısından büyük bir önem taşır. Ancak kadın sağlığı söz konusu olduğunda, doğru sanılan bazı geleneksel uygulamalar yarardan çok ciddi zararlar getirebilmektedir. Bunların başında gelen ve sıklıkla yanlış anlaşılan uygulamalardan biri de vajinal duştur.

Vajinal Duş ve Vajinal Yıkama Arasındaki Temel Farklar

Vajinal duş, kadın cinsel organının iç kısmının, özel şırıngalar, pompalar veya duş aparatları yardımıyla su ya da suyla karıştırılmış çeşitli kimyasal ve ev yapımı sıvılar fışkırtılarak yıkanması ve derinlemesine temizlenmesi eylemidir. Bu uygulama, dış genital bölgenin temizliği ile karıştırılmamalıdır.
“Vajinal duş” ile “vajinal yıkama” arasında çok net ve hayati bir fark bulunmaktadır:
  • Vajinal Yıkama: Banyo veya normal duş rutini sırasında, cinsel organın sadece dış kısmının (vulva) ılık su ve uygun temizleyicilerle nazikçe yıkanması ve durulanmasıdır. Tamamen dışsal bir hijyen adımıdır.
  • Vajinal Duş: Ticari olarak satılan veya evde hazırlanan özel şırıngalar ve aparatlar yardımıyla, vajinanın iç kanallarına tazyikli sıvı fışkırtılarak yapılan müdahaleci bir temizlik yöntemidir. Vajinanın kendi kendini temizleme mekanizmasını doğrudan hedef alır.

Vajinal Duşun Sağlık Üzerindeki Ciddi Tehlikeleri

Kadınlar genellikle hoş olmayan kokulardan arınmak, adet kanı kalıntılarından kurtulmak, cinsel yolla bulaşan hastalıklardan kaçınmak veya gebeliği önlemek amacıyla vajinal duş uygulamaktadır. Ancak bilimsel ve tıbbi veriler, vajinal duşun bu amaçların hiçbiri için etkili olmadığını açıkça ortaya koymaktadır. Aksine, vajinal duş pek çok tehlikeli sağlık sorunuyla doğrudan ilişkilendirilmektedir:
  • Bakteriyel vajinoz riski,
  • Artmış HIV bulaşma riski,
  • Klamidya gibi cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar,
  • Pelvik inflamatuar hastalık (PID),
  • Gebelikte erken doğum riski,
  • Düşük doğum ağırlıklı bebek dünyaya getirme riski,
  • Üreme sağlığının olumsuz etkilenmesi ve düşük doğurganlık,
  • Hayati tehlike arz edebilen ektopik (dış) gebelik gibi birçok riskle doğrudan ilişkilidir (Cotrell, 2003).
Ne yazık ki, vajinal duş Amerika Birleşik Devletleri gibi gelişmiş ülkelerde bile kadınlar arasında hâlâ yaygın bir uygulamadır; nitekim 15-44 yaş arasındaki dört kadından neredeyse birinin bu yöntemi kullandığı bilinmektedir (Office of Women’s Health). Özellikle halihazırda bir vajinal enfeksiyon durumunda vajinal duş yapmak, enfeksiyona neden olan zararlı bakterilerin vajinada kalmayıp rahim, fallop tüpleri ve yumurtalıklara kadar itilmesine ve enfeksiyonun yayılmasına yol açar (Office of Women’s Health).

Özel Durumlarda Vajinal Duşun Yanılgıları ve Riskleri

1. Cinsel Saldırı, Korunmasız Seks veya Prezervatif Yırtılması Durumunda Vajinal Duş

  • Korunmasız Seks: Korunmasız ilişkiler sonrasında yapılan vajinal duş, enfeksiyonlardan koruyan yararlı bakterileri tamamen yok ettiği için HIV dahil olmak üzere CYBE alma riskini kat kat artırır ve kesinlikle hamileliği önlemez. Her iki durumda da vakit kaybetmeden en kısa sürede bir sağlık profesyoneline başvurulması önerilir.
  • Cinsel Saldırı: Cinsel saldırı travması yaşayan kadınların bu durumda vajinal duş yapması, sadece HIV gibi CYBE riskini artırmakla kalmaz, aynı zamanda adli tıp açısından hayati önem taşıyan önemli biyolojik kanıtların da ortadan kalkmasına neden olur. Bu tür acil durumlarda cinsel saldırıya uğrayan kadınlar derhal en yakın hastanenin acil servisine başvurmalıdır (Women’s Health).
  • Prezervatif Yırtılması: İlişki sırasında prezervatifin yırtılması halinde uygulanan vajinal duş hamileliği kesinlikle durdurmaz. Bu gibi durumlarda acil doğum kontrol yöntemleri ve uygun tıbbi destek için bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına gidilmelidir.

Vajinal Duş Neden Koruma Sağlamaz ve Ekosistemi Nasıl Yıkar?

Sağlıklı ve dengeli bir vajinanın korunabilmesi için 3.8 ile 4.2 arasında değişen asidik bir pH değerine gereksinim vardır. Bu dengenin baş aktörü Lactobacillus türü bakterilerdir. Bu yararlı bakteriler laktik asit (Schwenke) üreterek vajinal ortamın pH seviyesini düşük tutarlar. Bu düşük pH seviyesi, birçok patojenik ve zararlı organizma için yaşanmaz bir ortam oluşturur ve vücudun enfeksiyonlara karşı ilk savunma hattını oluşturur (Andrist, 2001; Schwebke, tarih yok).
Ayrıca Lactobacilli bakterileri, patojenik bakterilerin vajina duvarlarına tutunmasını engelleyen koruyucu bir biyofilm tabakası oluşturur. Aynı zamanda bağışıklık sistemini uyararak daha fazla mukus salgılanmasını teşvik eder (Schwebke JR).
Vajinal duş uygulaması, vajinanın bu hassas pH dengesini geçici olarak altüst eder ve enfeksiyonlara karşı kalkan görevi gören laktobasillus gibi normal florayı tamamen yok eder (Ross, 2015; Office on Women’s Health).

Sağlıklı Bir Vajinal Flora İçin Doğru Yaklaşımlar ve Sonuç

İç çamaşırlarda görülen normal akıntı kokusu veya kurumuş sarı leke ne kadar rahatsız edici gelirse gelsin, kadınlar vajinanın son derece hassas bir şekilde dengelenmiş muazzam bir ekosistem olduğunu bilmelidirler. Doğal vajinal akıntı, vajinanın kendi kendini temizleme ve sağlığını koruma mekanizmasının normal bir parçasıdır (Family Planning, n.d.). Vajinal duş anlık olarak taze ve temiz bir his verebilir; bununla birlikte, uzman bir klinisyene (Andrist, 2001) danışmadan kesinlikle vajinal duş yapılması tavsiye edilmez.
Vajinal sağlığı korumak ve enfeksiyon riskini en aza indirmek için şu basit alışkanlıklar edinilmelidir:
  • Yüzde yüz pamuklu iç çamaşırları tercih etmek,
  • Hava almayı engelleyen çok dar kıyafetlerden kaçınmak,
  • İdrara çıktıktan sonra bölgeyi önden arkaya doğru nazikçe silmek,
  • Islak mayo, bikini veya terli egzersiz kıyafetlerini vücutta uzun süre tutmayıp değiştirmek,
  • Vajinal bölge ile temasta bulunmadan önce elleri mutlaka sabunla yıkamak (örneğin tampon takmadan veya hijyenik ped değiştirmeden önce).

Bu doğru hijyen alışkanlıkları, zararlı mikropların ve patojenlerin aktarılmasını önleyerek vajinal floranın doğal dengesini korumasını sağlar.

Resat Alagiali